Regluverkið og orkumálin

 Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri, segir að vanda þurfi til leyfisveitinga (vegna virkjanaframkvæmda), en jafnframt að liðka þurfi um og einfalda þurfi kerfið, þegar að því kemur að að stuðla að grænni orkuöflun.

Og að þar sem verið sé að ráðstafa ótímabundnum gæðum, þá þurfi leyfisveitingin að vera tímabundin.

Í lok viðtalsins við blaðamanninn segir hún:

,,„Mig langar að taka undir með forstjóra Landsvirkjunar þegar það kemur að breytingum á lögum hvað varðar orkuöryggi almennings. Við höfum lagt sérstaka áherslu á þetta við stjórnvöld. Það þarf lagabreytingu hér til að tryggja öryggi almennings, óháð því hve mikið er framleitt hverju sinni. Samkeppni um raforku er mjög mikil og þá verður sífellt meira orkuóöryggi fyrir almenning.“"

Minnir hún síðan á, að ákvæði sem tryggði almennt orkuöryggi hafi áður verið í lögum, en hafi verið tekið út árið 2003!

Hvers vegna það var gert höfum við ekki vitneskju um, en augljóst má vera, sé tekið mið af uppákomunni sem varð vegna fyrirhugaðrar Hvammsvirkjunar nú í sumar, að mikil þörf er á að taka þarf vel til í regluverkinu sem um þessi mál gildir.

Við sjáum að allt að því aðgerðaleysi hefur verið í orkumálunum síðustu tíu árin eða svo og í fyrirsögn fréttarinnar þar sem um þau er fjallað, er sagt að: ,,við verðum að gera þetta hraðar".

Það hefur blasað við hverjum sem vill, en það eru eru alvarlegir hnökrar í kerfinu, hnökrar sem þarf að leysa.

Mál Hvammsvirkjunar er skýrt dæmi þar um.

Þegar því er slegið upp, að hægt sé að spara tæpan hálfan milljarð vaknar áhugi, svo ekki sé meira sagt.

Þau tíðindi eru höfð eftir ráðherra í ríkisstjórninni Katrínar; ríkisstjórninni sem á í augljósum vandræðum er með að koma málum áfram vegna þess hvernig hún er saman sett.

Auk þess sem búið hefur veri til óþarflega flókið kerfi um þessi mál.

Flækjustig þar sem Einbjörn togar í Tvíbjörn, sem svo aftur togar í Þríbjörn, sem jafnvel tekur þá upp á því að toga aftur í Einbjörn og þannig áfram...!

Virkjanir hafa verið byggðar á liðnum tíma, allt frá þeim fyrstu og litlu og yfir í Búrfellsvirkjun og það var ekki fyrr en kom að Kárahnjúkavirkjun sem ófriðaröflin fóru á kreik svo um munaði.

Allir sem að þeirri virkjun koma geta staðfest, að þar er um að ræða mikið og glæsilegt mannvirki sem fært hefur landsfjórðungnum og þjóðinni allri björg í bú.

Það þarf sem sagt, að endurskoða kerfið, en auk þess þarf að leiðrétta afstöðu fjölda fólks sem í góðmennsku sinni og velvild sér drauga í hverju horni þegar rætt er um virkjanir.

Við þurfum að lifa í landinu og af landinu, en verðum að gæta þess að öfgaöflum og einsýni sé ekki gefinn frjáls taumur, þannig að valdið sé á endanum þar.

Á því hefur borið og á því þarf að ráða bót og þar eru góð rök byggð á traustum grunni besta leiðin.

Auk þess verður regluverkið að vera þannig, að á endanum sé það heilbrigð og vel rökstudd skynsemi sem ræður niðurstöðunni.

Gjöldin, viðhaldið og... ennið

 

Á myndinni sjáum við nokkrar af þeim fréttum sem verið hafa í umræðunni síðustu daga.

Sé farið eftir efri röðinni frá vinstri, þá er þar fyrst að taka að verið er að ræða um ,,losunarheimildir" vegna brennslu olíu í skipunum sem flytja okkur varninginn heim og að heiman, þ.e. vörur á erlenda markaði s.s. fiskafurðir, ál og fjölmargt fleira og þar á meðal kindakjöt sem ,,selt" er til útlanda á verði sem er langt undir því sem það kostar að framleiða afurðina.

Að því slepptu, er um nauðsynlega tekjuöflun þjóðarinnar að ræða, því nútímaþjóðfélag þarfnast tekna erlendis frá, til að geta keypt sér fyrir það sem þarf og verður ekki reynt að telja það allt upp hér.

Á myndinni næst til hægri, er verið að fjalla um hið undarlega ,,hvalveiðistopp", sem þar til bær ráðherra setti degi áður en vertíðin átti að hefjast. Og við vonum að ekki verði fundið upp á því að stöðva fiskveiðar líka á þeirri forsendu að verið sé að deyða dýr. Því þó við viljum vera góð og til fyrirmyndar í flestu, þá viljum við hafa eitthvað til að lifa á! 

Ráðherrann sem um ræðir, gæti eins tekið upp á því að stöðva álsölu til útlanda á þeirri forsendu að ekki megi eyða íslenskri orku í að framleiða ál og satt að segja kæmi ekki á óvart að fundið yrði upp á því.

Sótt var um undanþágu á kolefnisskatti vegna flugvéla á þeirri forendu að Ísland væri eyja langt út í hafi og að til hennar og frá, yrði ekki komist án þess að sitja á rassi sínum í orkuspúandi flugdrekum. Það fékkst fram og gekk furðu vel, enda vilja flestir skreppa til útlanda til að lyfta sér upp og þ.á.m. vinstrigræningjar.

Nú vilja menn að það sama gildi um siglingar, að tekið verði tillit til þess að Ísland er eyja út í miðju hafi, en þá kemur babb í hinn íslenska bát! Vinstrivæningjum allra flokka er það ekki ásættanlegt og er helst á þeim að skilja sem, að daml skipa yfir Atlantshafið sé hinn mesti óþarfi. Auk þess sem þau geti bara brennt ,,einhverju öðru", til að vera laus við óhreinkun andrúmsloftsins. 

Þetta ,,eitthvað annað", er eins og liggur í orðanna hljóðan, bara eitthvað og enginn veit nákvæmlega hvað það á að vera. Við erum svo heppin að eiga þá sem komið hafa fram með útlistanir á því hvernig komast eigi af í þessu efni, en því hefur verið kurteislega svarað með því að ,,mat ráðherra sé ekki alveg rétt" og kom það fáum á óvart.

Ljósi punkturinn er að framsýnn athafnamaður hefur náð árangri í því að selja útlendingum íslenskt vatn og gengið vel svo sem sjá má.

Vondu fréttirnar eru í neðri röðinni eins og vera ber og þar ber talsvert á frásögn af flóðunum sem urðu í Noregi þegar stífla brast. Þar var ekki hægt að opna lúgur til að hleypa út vatni og sýnir það okkur að fylgjast þarf vel með varnarbúnaði mannvirkja af þessu tagi. Það mun ekki hafa verið gert og því fór sem fór og kannski verða einhverjir látnir fara fyrir vikið.

Raforkan er uppseld og ekki fást heimildir fyrir nýjum virkjunum vegna ofurástar umhverfisvæningja sem vilja tryggja að helst engu verði raskað í landslaginu og þ.á.m., að ekki verði stíflaðar ár til raforkuöflunar. Því til viðbótar situr samfélagið okkar uppi með gömul lög sem hvetja sveitarfélög svo sannarlega ekki til að heimila byggingar orkumannvirkja.

Í horninu lengst og neðst til hægri eru síðan fastir liðir eins og venjulega: Ekki er ræddur losunarskattur (á skip) og ekki verður ,,bundinn endir á samstarfið enn".

Við tökum eftir enn- inu og bíðum eftir framhaldinu!

 

Upplifun og raunveruleiki

 Synd væri að segja, að ekki hafi verið eitt og annað í fréttum síðustu daga.

Einna efst stendur í huga þess sem þetta ritar, aðsend grein í Morgunblaðið eftir framkvæmdastjóra félaga fyrirtækja í sjávarútvegi, en í henni segir m.a.:

,,Við mynd­un þeirr­ar rík­is­stjórn­ar sem enn sit­ur þegar þetta er ritað var gerður sátt­máli líkt og hefðbundið er, þar sem meðal ann­ars var fjallað um áhersl­ur tengd­ar sjáv­ar­út­vegs­mál­um. Var þar um samið á meðal rík­is­stjórn­ar­flokk­anna þriggja, að meta skyldi þjóðhags­leg­an ávinn­ing fisk­veiðistjórn­un­ar­kerf­is­ins. Sér­stök nefnd skyldi í þess­um til­gangi skipuð og henni meðal ann­ars falið að bera sam­an stöðuna hér á landi og er­lend­is. Að svo búnu ætti að leggja fram til­lög­ur til að há­marka mögu­leika Íslend­inga til frek­ari ár­ang­urs og sam­fé­lags­legr­ar sátt­ar."

Pistilinn er, þegar grannt er lesið, nær samfelld ádrepa á framgöngu ríkisstjórnarinnar og þó sérstaklega þess ráðherra sem með málaflokkinn fer. 

Gefin voru fögur fyrirheit, en ekki verið unnið eftir þeim og greinarhöfundur segir m.a.:

,,[...]merki­legt [er] að lesa ný­lega grein mat­vælaráðherra, sem virðist líta svo á að það mik­il­væg­asta sé að „upp­lif­un“ al­menn­ings af grunn­atvinnu­vegi þjóðar­inn­ar sé betri. Í heilli grein um þess­ar bráðabirgðatil­lög­ur er hvergi talað um mikl­ar tekj­ur sem sjáv­ar­út­veg­ur hef­ur skapað ís­lensku þjóðinni og ís­lensk­um stjórn­völd­um í formi skatt­tekna, sem hafa lagt grunn að þeim lífs­gæðum sem við búum við. Það er eins og það skipti engu máli í hinni póli­tísku mynd. Óljós upp­lif­un virðist ein­fald­lega skipta meira máli en verðmæta­sköp­un og sá hag­ur sem vel rek­inn sjáv­ar­út­veg­ur fær­ir þjóðinni."

Best er að lesa pistilinn eins og hann birtist í Morgunblaðinu, en niðurstaða þess sem þetta ritar er, að ekki hafi verið staðið við þau fögru fyrirheit sem farið var fram með í stjórnarsáttmálanum, eða eins og segir í pistlinum, að meira sé lagt uppúr ,,upplifun" en verðmætasköpun. 

Traustið farið?

 

Traustið?

Traustið er farið, hafi það verið, samkvæmt því sem segir í miðlinum Rödd Evrópu.

Hve traustur miðillinn er, þekkir undirritaður ekki, en því verður ekki neitað að ýmsar sagnir hafa borist af svipuðum toga.

Sjálfsagt er erfitt að standa í brúnni í því ástandi sem búið er að vera í Úkraínu og margt mun vera hægt að finna að, en hinu er ekki að neita að ýmislegt, sem spurst hefur út er ekki til að auka traustið.

Sagt er að það sé erfitt að afla sér trausts og jafnvel enn erfiðara að halda því þegar það hefur verið unnið. Zelensky gæti verið í þeim sporum hjá þjóð sinni, að hann þurfi að fara að hugsa sér til hreyfings og finna sér annað að gera.

Hann mun hafa verið góður sem skemmtikraftur og hafa gert það gott á því sviði, en ekki er víst að þegar traustið til hans er svo sem hér er lýst, að þá sé auðvelt að byrja aftur á því sem þá var.

Þar að auki er flest breytt og þjóðin búin að standa í styrjöld við nágrannan í austri, styrjöld sem búin er að kosta ótal mannslíf og valda miklum hörmungum hjá úkraínsku þjóðinni allri og bætist það við það ástand sem áður var á Donbas svæðinu.

Á því sem þar hefur verið að gerast undanfarinn áratug eða svo þyrfti að fara fram heiðarleg alþjóðleg rannsókn, svo upplýst verði almennilega hvað um var að vera.

Það sem þar gerðist er orsökin fyrir því ástandi sem nú er komið yfir stóran hluta heimsins; blaðran sprakk og úr henni allt segja krakkarnir, og þó það sé grín og glens, þá verður svo sannarlega ekki það sama sagt um eyðilegginguna og manndrápin sem þar áttu sér stað, að ógleymdum þeim hörmungum sem við höfum mátt fylgjast með undanfarið ár eða svo.

Sé Zelensky rúin trausti hjá þjóð sinni er mál til komið að nýr eða nýir menn (og konur eru líka menn svo það sé nú á hreinu!) taki við keflinu og leiði þjóð sína fram á veg.

Leiði hana veginn til friðar og framtíðar. 

Orkuskiptin, myndin og hljóðið

 Halldór Halldórsson skrifaði grein um orkumálin sem birtist í Morgunblaðinu 4. ágúst síðastliðinn og þar segir hann m.a.:

,,Ef við slepp­um hús­hit­un, [...], þá fram­leiðum við 60% annarr­ar orku með raf­orku­öfl­un en 40% flytj­um við inn í formi olíu. Sá inn­flutn­ing­ur kost­ar okk­ur 100 millj­arða á ári. Olí­an er notuð af bíl­um og stærri tækj­um 22%, skip­in nota 26% og flugið not­ar 52% (orku­skipti.is)." 

Og bætir síðan við: 

,,Það er auðvelt að ímynda sér að þegar ráðherr­ar og þing­menn rík­is­stjórn­ar­meiri­hlut­ans lesa þetta (sem þeim ber að gera reglu­lega) stress­ist þau veru­lega upp því það eru rétt 17 ár í að Ísland eigi að vera laust við ol­íu­notk­un. Ástæðan fyr­ir reglu­legu stresskasti er auðvitað sú að það er búið að byggja upp því­líkt skri­fræðis­kerfi á Íslandi varðandi orku­öfl­un að nán­ast von­laust er að virkja okk­ar um­hverf­i­s­vænu vatns­öfl en virkj­un þeirra er jú eina leiðin til að losna við alla þessa olíu eigi síðar en árið 2040, fyrst þjóða. Hin ástæðan er sú að hluti póli­tískt kjör­inna full­trúa kær­ir sig ekk­ert um að nýta end­ur­nýj­an­lega ís­lenska orku­gjafa og fer að fabúl­era um að hægt sé að gera þetta ein­hvern veg­inn öðru­vísi án þess að út­skýra það eða rök­styðja með sann­fær­andi hætti."

Halldór heldur síðan áfram hugleiðingum sínum og segir að við þurfum að tala skýrt, því við séum að glíma við þversagnir, þar sem ríkisstjórnin ásamt sumum þingmönnum annarra flokka ,,tali um orkuskipti og græna orku, en hluti ríkisstjórnarinnar sé ekki spenntur fyrir því að virkja vatnsföllin til öflunar á hinni grænu orku".

Halldór minnir á hve langan tíma það taki að undirbúa virkjanir og nefnir töluna ,,10 ár" í því sambandi og bendir á þá ljósu staðreynd að það þarf að afla annarrar orku ef ætlunin er að hætta olíubrennslu.

Halldór minnir á að við eigum fjölmarga kosti til öflunar raforku og þó friða þurfi sum svæði, þá séu nægir virkjanakostir eftir og bendir á að við séum sem þjóð ,,góð í náttúruvernd".

Og niðurstaðan er:

,,að við fram­leiðum 20 tera­vatt­stund­ir af raf­magni á ári hér á Íslandi en til að gera stefnu rík­is­stjórn­ar­inn­ar að veru­leika þarf að fram­leiða 16 tera­vatt­stund­ir til viðbót­ar ár­lega til að ná full­um orku­skipt­um. Næst­um jafn­mikið og við fram­leiðum í dag. Og við höf­um 17 ár til þess."

Ekki er víst að þessar tölur séu nákvæmlega réttar og vitanlega má deila um þær.

Þjóðinni fjölgar ört og ekkert lát virðist vera þar á og því gæti vel verið að afla þurfi meira en 16 teravattstunda til að uppfylla þörfina fyrir orku í komandi framtíð.

Það er erfitt að spá og sérstaklega erfitt að spá um framtíðina, en það breytir ekki því, að ekki fer saman hljóð og mynd hjá þeim sem telja sig vera verndara vatnsfalla, jarðhitasvæða og náttúrunnar.

Við verðum að átta okkur á því, að það verður ekki bæði sleppt og haldið.

Mælistikan og bandarísk stjórnmál

 Í þessum pistli verður gerð tilraun til að fara lauslega yfir ,,Reykjavíkurbréf" Morgunblaðsins sem birtist í helgarblaðinu þann 5/8/2023.

Bréfið vakti áhuga undirritaðs vegna þess að í því er farið af þekkingu yfir stjórnmálaástandið í Bandaríkjunum, ástand sem er mörgum áhyggjuefni, þó ekki sé nema vegna þess, að hvað sem mönnum kann að finnast um það ríkjasamband, þá skiptir afar miklu máli fyrir heiminn allan, hvernig haldið er á málum þar á bæ.

Þess gerist tæplega þörf, að rekja hvernig stjórnmálin hafa þróast þar á síðustu árum, þar sem menn á eftirlaunaaldri, hvor úr sínum stjórnmálaflokknum berjast um að veita þjóðinni forystu.

Annar fyrrverandi forseti og hinn núverandi og sem lýkur senn sínum embættisferli, verði hann ekki endurkjörinn.

Sá fyrrverandi tapaði kosningum með afar naumum hætti í síðustu kosningum og reyndar er ekki víst að allt sé á hreinu með þau úrslit.

Hvort niðurstaða kosninganna var rétt eða ekki verður ekki fullyrt hér, því til þess skortir þann sem hér ritar þekkingu og reyndar er það svo, að þeir sem ættu að hafa þekkingu á þeim málum, eru ekki sammála um niðurstöðuna að því er best verður séð.

Reykjavíkurbréfið geta menn kynnt sér á vef Morgunblaðsins, eða með því að kaupa blaðið í næstu sölubúð séu þeir ekki áskrifendur.

Niðurstaða höfundar bréfsins er að margt sé ekki á hreinu varðandi kosningaúrslitin.

Reykjavíkurbréfið ber yfirskriftina ,,Stjórnarskránni storkað" og fyrirsögnin sjálf vekur athygli, því ef það er eitthvað í lýðræðisríkjum sem menn ættu að virða, þá er það stjórnarskrá viðkomandi ríkis.

Dæmin sem nefnd eru er nokkur og það fyrsta er, að dómsmálaráðherra hafi ákveðið ,,án vafa" og með samþykki sitjandi forseta Biden, að saksækja þann fyrrverandi þ.e. Trump.

Vikið er að því að dómsmálaráðherrann, hafi misnotað vald sitt hvað eftir annað ,,með ótrúlega ósvífnum hætti" og að ,,nú verði dómsdagsstefnum látið rigna yfir Trump", sem þurfi að berjast við dómsmálaráðuneytið.

Það er ótrúlega erfitt að berjast við þá sem misnota vald og það þekkja þeir sem reynt hafa og það þó í smáríki sé, en ekki stórveldi líkt og Bandaríkjunum. 

Bandaríkin virðast undirrituðum vera ríki þeirra ríku í stjórnmálalegu tilliti o.fl., og að það stafi af því hvernig stjórnmálakerfið er byggt upp.

Menn þurfa að hafa sterkan fjárhagslegan bakgrunn af einhverju tagi til að eiga mikla möguleika á frama í stjórnmálum þar, en þverstæðan er sú, að Bandaríkin eru land tækifæranna í mörgu tilliti eigi að síður!

Peningar eru afl þeirra hluta sem gera skal, er stundum sagt og það er ekki sérstaklega bundið við bandarísk stjórnmál að svo sé.

Áhugasamir ættu að renna yfir grein Morgunblaðsins um þessi mál, því þar kemur ýmislegt fróðlegt fram og því verður seint neitað, að það skiptir alla heimsbyggðina afar miklu, hvernig haldið er á málum í því volduga ríkjasambandi sem Bandaríkin eru.

Skiptir þá engu, hvort mönnum líkar það betur eða ver.

Tveir deila, en samið við annan þeirra

 Árum saman hafa tilgangslaus átök með eyðileggingu og manndrápum verið á svæðinu sem barist er um, í stríðinu sem er milli Rússlands og Úkraínu.

Í frásögninni hér til hliðar, er sagt frá því að sex hafi látið lífið í átökunum sem ekkert lát virðist vera á.

Fátt er gert til að stilla til friðar, nema síður sé, og minnast má framtaks íslenskra stjórnmálamanna - og konur eru líka menn svo það fari nú ekki á milli mála -, sem hafa gert sitt til að blása í glæður ófriðarins og líklega talið það sér til framdráttar, að espa frekar og egna, en að sína getu sína í að reyna að stilla til friðar.

Gjafir á ullarfatnaði til þurfandi fólks er gott framtak, en lokun sendiráða er það ekki, svo dæmi sé tekið. Fátt eitt kemur út úr hurðaskellum annað en hávaðinn, þegar deilt er, eins og flestum mun vera kunnugt.

Ísland hefur glatað tækifærinu til að bera klæði á vopnin, glatað trausti og skipað sér í hóp þeirra þjóða sem minnst hafa fram að færa.

Sýndarmennskan ein hefur ráðið ríkjum og rökhugsun hefur vikið fyrir tilfinningaofsa og mikilmennskutilburðum.

Ekki er öll nótt úti enn, samt sem áður og þegar svo virðist sem fokið sé í flest skjól, reynist enn vera von.

Tilraunirnar til friðar, koma langt að og lengra en margir áttu von á, eða alla leið frá Afríku og hver hefði átt von á því og vonandi fer þá áralöngum hernaði gagnvart Donbas að ljúka. Það er löngu komið nóg og þó fyrr hefði verið.

Afríkumennirnir telja að betra sé að semja um deilur, en að berjast til þrautar í von um að ná sínu fram.

Bragð er að þá barnið finnur, segir íslenskt máltæki og sannarlega er það úr óvæntri átt, að friðartilraunir komi þaðan, en litlu verður vöggur feginn - svo haldið sé áfram að vitna í íslensk orðtök - og því vonum við flest, að gott eitt komi út úr hugmyndum afrísku stjórnmálamannanna.

Það er löngu kominn tími til að stillt sé til friðar í stað þess að egna til ófriðar og finnist einhverjum eitthvað fallegt við, að fólk sé drepið til þess eins að vera drepið, þá ætti sá sem þannig hugsar, að taka til í kolli sínum.

Í fréttinni, sem er kveikjan að þessum hugleiðingum og er hér ofar í mynd, segir að Putin hafni ekki hugmyndum um friðarviðræður. Úkraínumenn eru ekki eins tilkippilegir og segjast ekkert land gefa eftir og þar getur því staðið hnífur í vorri friðarkú, eins og þar stendur, því margt er á huldu um hvers er hvað o.s.frv., varðandi landsvæði austur þar.

Til að samningar náist verður að semja um eitthvað og því ættu Zelensky og félagar að geta áttað sig á, nema að eitthvað annað og verra liggi undir.

Sem stendur eru það Rússar sem halda dyrum opnum, en það eru Úkraínar sem skella hurðum.

Hvort þeir gera það af eigin frumkvæði, eða til að þóknast öðrum mun koma í ljós, þó síðar verði. 

Frétt Morgunblaðsins lýkur með því að segja frá því ,,að Rússar hafi sagt að Úkraínumenn verði að sætta sig við að eitthvert landsvæði þurfi að gefa eftir". 

Við getum víst ekki annað gert en vona það besta, vitandi að lausnin verður alla vega ekki sótt í íslenskan stjórnmálaskóg.

Hér var ætlunin að setja punkt, en þá rakst bloggari á frétt þar sem segir að viðræður um frið séu hafnar í boði arabalanda og gott ef Mexíkanar koma ekki líka við sögu, en skemmst er að segja frá því að fréttin ,,týndist", en það merkilega var, að Rússar voru ekki boðaðir til viðræðnanna, en segjast fylgjast með!